recensie reformatorisch dagblad

recensie eilandennieuws

http://cathysclatblog.blogspot.nl/

De Hef ziet alles

Schermafbeelding 2015-05-14 om 08.18.28Toen ik vorige week op kraambezoek ging bij mijn kleindochter kon ik er nog een ‘kraambezoek’ aan vastplakken: dat van de presentatie van het nieuwe boek van Cees Pols: ‘de Hef ziet alles’. Uitgegeven door het Mozaïek, Zoetermeer.
Op de achterflap staat: ‘Een indringende roman over een levenslange zoektocht naar geborgenheid en erkenning’. Dat is zo maar het thema vergeving speelt ook een belangrijke rol.
Cees is een vriend en ik mocht meelezen en kritiek geven bij de eerste ontwikkelingen van dit boek. Dus: heet van de naald/ vers van de pers heb ik het dit afgelopen weekend (weer) gelezen. De hoofdlijnen van het verhaal kende ik al en kon me nu focussen op andere dingen.

Tussen proloog en epiloog bestaat het boek uit vier delen: eb, kolkend brak, hoogtij en de getijden voorbij. Elk van de vier delen wordt voorafgegaan door quotes van bekende mensen die de toon te zetten voor het komende gedeelte en om het geheel in een breder perspectief te plaatsen.
Helemaal voorin staat een prachtig gedicht over de Hef. Er staat geen naam bij: van Cees zelf? Dat moet ik nog even vragen. Bij navraag: Jawel!
De Hef is trouwens de Rotterdamse naam voor de Koningshavenbrug, wat natuurlijk veel te lang is en niet lekker bekt. Rotterdammers verzinnen voor elk bouwwerk wat in hun stad verrijst een eigen naam zo ook voor deze brug. Hij stamt uit 1924 -1927 en verbond de kop van Zuid met het Noordereiland. ”De Hef staat voor traditie, voor kracht. Geeft aan hoe Rotterdam groot is geworden” volgens Wink van Kempen, auteur van het in 2005 verschenen Groot Rotterdams Bruggenboek.

Rondom deze, best wel bijzondere brug speelt het verhaal zich af. Ruurd den Broeder, (mooie naam) de helft van een tweeling komt terug op zijn geboortegrond na een geslaagde carrière en probeert schoon schip te maken met zijn verleden.
‘Reuzen op grote poten zijn het, die van hoog boven de dekken graaien tot in de diepste ruimen van schepen die alleen op de grootste werven ter wereld worden gebouwd. Overal maken schepen zich los van de wal. Ergens daartussen ligt mijn leven dat ik maar niet tevoorschijn durf te halen.’
Door middel van flash backs die, heel prettig, in een ander lettertype staan en door een verteller (de Hef, die nu eenmaal alles ziet?) worden verteld, komt langzamerhand naar voren wat zich jaren geleden heeft afgespeeld onder en rondom de Hef.
Aan het einde vloeit alles samen. Maar daar ga ik niets over verklappen. Het is heel doordacht.
Vooruit een paar regels dan. Wanneer Ruurd in het EMC ligt met uitzicht op het water zijn ze ‘het val’ van de Hef aan het losbranden:
‘O ja, ze branden het val los. Maar dat is ……verschrikkelijk. Míjn brug wordt afgevoerd en geslacht. Zoals hij daar hangt. Buiten gebruik gesteld. Het val, gescheiden nu van de torens die hem lieten heffen en dalen.[…]Nu ligt het val op een ponton. Lager dan laag is hij gekomen en straks vaart hij hier langs. Bijna onder mij door.’

Soms moest ik grinniken: spinnen in potten moesten maar onder het bed bewaard worden want moeder wilde ze niet in huis hebben. Op een gegeven moment komt Ruurd een invalide man tegen in een scootmobiel met zuurstofflessen achterop. Wanneer deze een sigaret opsteekt draait hij de zuurstoftoevoer wat hoger. ‘Als ik rook zet ik hem altijd hoger’.
Ik zie dat helemaal gebeuren met die eigenwijze Rotterdammers. Ik denk dat dit boek voor geboren en getogen Rotterdammers een prachtig boek is dat veel sentimenten weet op te rakelen. Ook of misschien juist door de sfeer. Over station Blaak: ‘Vroeger zou ik vanaf deze plek het spoorviaduct zien. Nu slokt een grote kokkel de reizigers op en spuugt ze, wanneer ze de trein of metro uitkomen, weer uit als korrels zand.’

Een paar punten die bij mij een onbehaaglijk en onbevredigend gevoel achterlieten zijn de ouders van de tweeling. Hoe zit het daarmee? Wonen ze op Terschelling of niet? En ik weet dat vorig jaar op 23 november (mijn verjaardag) het val is verscheept voor groot onderhoud en nu ligt in de Merwehaven. Terwijl het boek zich afspeelt in 2000 volgens de achterflap. Ja, ik weet het, er zijn andere betekenissen die belangrijker zijn.

Een aanrader.

/-/-/-/-/-/-/-/-/-/-/-/-/-/-/-/

“De Hef, die halve afgod van rotterdam” zegt mijn opa van 103, als hij het nieuwe boek van Cees Pols ziet. In ‘De Hef ziet alles‘ gebruikt de schrijver dat idee. Voor de hoofdpersoon, Ruurd den Broeder was de Hef toen hij nog een kind was de plek waar God woont, hoog als de wolken.
Ruurd den Broeder is een succesvol zakenman. De opvolging van zijn bedrijf Offmarin is geregeld en hij kan rentenieren in een penthouse in een van de nieuwe wolkenkrabbers op Zuid, met uitzicht op de Hef en Katendrecht, de wijk van zijn jeugd. Dat hij iets onder de leden heeft, lijkt hij in eerste instantie nog niet toe te willen geven. Hij heeft nog plannen voor een klein adviesbureau ‘Stay’ voor milieuvriendelijke energieprojecten aan de kust. Daarvoor neemt hij een jonge studente in dienst, Kathleen. Maar terug in Nederland wil hij vooral zijn verleden onder ogen komen, zijn familie opzoeken, uitleggen waarom hij zo hals over kop is vertrokken. Is het nog goed te maken?

De flashbacks van zijn jeugd zijn in een ander lettertype en vertellen bijna chronologisch het levensverhaal van broertjes Frans en Ruurd den Broeder, die in de winter van 1949 zijn geboren. In de proloog ontdekt de lezer al dat Ruurd de laatste zoon is van een niet verwachte tweeling. Hij heeft een wijnvlek, maar die verdwijnt onder zijn haar. De verschillen tussen de jongens uitten zich vooral in karakter, waarbij Ruurd het idee heeft dat hij heel zijn leven moet vechten om erkenning. Een alwetend verteller, richt zich vrij persoonlijk en begripvol tot Ruurd. Het is wennen om in die vorm kennis te maken met de jeugd van Ruurd. Wie is de verteller? Zou het inderdaad de Hef kunnen zijn?
Het duurt even voordat de lezer realiseert dat er bij de Hef iets afschuwelijks moet zijn voorgevallen, waardoor Ruurd is weggevlucht uit rotterdam en zo radicaal heeft gebroken met zijn familie.

rotterdams

Feit en fictie lopen door elkaar in dit verhaal waar de Hef zo’n grote rol heeft, zelfs de ontmanteling van de brug (het groot onderhoud) wordt gebruikt, hoewel de roman zich afspeelt in 2000 en het val van de Hef pas in 2013 is verwijderd. Dat neemt niet weg dat De Hef ziet alles  uitermate geschikt voor de rubriek uitgelezen rotterdams. Er is veel aandacht voor de geschiedenis van de wederopbouw na de oorlog. Hoe dat gezinnen bezig hield is goed verwerkt in dit boek. Dat je uit de boot valt als je geen dader, maar een denker bent, zullen mensen met een Rotterdamse mentaliteit wel kunnen begrijpen. Ruurd, ook met het verstrijken van de jaren, is een waarnemer, die veel woorden nodig heeft voor zijn gedachten en weinig tot actie lijkt te komen. Ik merkte dat bijvoorbeeld in de scène van een matroos die bezig is met het onderhoud op een binnenvaartschip. Aangezien wij zelf regelmatig met ons schip in de hoek bij de Hef liggen, vind ik het een mooi idee dat het werk van onze maritiem medewerker niet onopgemerkt is gebleven. Als ik het voorlees, merk ik hoe uitgebreid de scène is beschreven, met details (zoals geluidssignalen van schepen) die niet meer te horen zijn. Wel vaker bespeur ik een mooi schrijverij, waarbij de realiteit van Rotterdam uit het oog is verloren, alsof Rotterdam helemaal volstaat met havenkantoren.

Driehoeksverhouding
De Hef ziet alles is geen mooi verhaal. Het lijkt alsof de hoerenbuurt uit de jeugd, gewoon bij het leven van Ruurd is blijven horen, Rijk maakt niet gelukkig. Aan het eind van zijn leven blijkt Ruurd bijna te verdrinken in zijn eenzaamheid. Ook letterlijk. Het is knap hoe Cees Pols Ruurd levensecht met vallen en opstaan heeft uitgetekend en ook de andere hoofdrolspelers een stem heeft gegeven in het verhaal. Loes, de schoonzus van Ruurd door middel van een radioprogramma en Frans door zijn nagelaten brieven. Dit zorgt dat deze roman toewerkt naar een bijzonder eind waarbij niet alleen de Hef een grote rol speelt, maar vooral broederliefde uit een onverwachte hoek komt.

mijnwaardering: ***

De Hef ziet alles – Cees Pols | Uitgeverij Mozaïek (2015)

/-/-/-/-/-/-/-/-/-/-/-/-/-/-/-/

http://www.denieuwekoers.nl/item/286-ik-wil-mijn-lezers-wegrukken-uit-de-comfortzone

 

‘IK WIL MIJN LEZERS WEGRUKKEN UIT DE COMFORTZONE’

Geschreven door  Arie Kokvrijdag, 01 mei 2015 12:56

Cees Pols in de rubriek Makers over zijn nieuwe roman ‘De Hef ziet alles’.

mijn nieuwe roman De Hef ziet alles gaat over twee jongens van Rotterdam-Zuid. ze wonen op het Katendrecht van net na de oorlog. Het was de rosse buurt van de haven. Er werd gevochten en gezopen, maar de prostitutie was er nog niet commercieel, het ging er nog vrij gemoedelijk aan toe. De hoeren werkten vaak in kamertjes in- of achter het huis. Iedereen verdiende er wel wat aan. In die wijk groeit de tweeling op. De oudste was verwacht, voor hem was een naam bedacht. Op de jongste was niet gerekend. Uiteindelijk noemen zijn ouders hem maar Ruurd. De jongens zwerven door Rotterdam-Zuid en ook vaak over de markt onder het spoorviaduct in het centrum.

mijnboeken ontstaan vanuit een beeld dat me niet meer loslaat. Zo verging het me ook met  de oude spoorbrug, die Rotterdammers De Hef noemen, en vroeger hoogste plek van Rotterdam was. Tegenwoordig ligt hij verzonken tussen de hoogbouw. Het is een prachtig ambachtelijk ding, met al die klinknagels. De Hef was een symbool voor de jongens. Vooral als hun vader hen waarschuwde, zoals vaders dat doen: let op, De Hef ziet alles.

Het verhaal begint als Ruurd, die in zijn studententijd moest vluchten uit Rotterdam, na vele omzwervingen over de aardbol terugkeert op Zuid. Hij is ziek en heeft niet lang meer te leven. Hij gaat op zoek naar zijn familie. Uit mijn tijd in de verslavingszorg weet ik dat mensen dan dingen uit het verleden willen goedmaken. Ruurds hele jeugd was een  zoektocht  naar erkenning, wat hij niet vond. Als er shag gehaald moest worden, deed zijn broer dat. Zijn broer koos een vak dat vader goedkeurde. En zo waren er meer dingen. Misschien wel onbewust, vergroot Ruurd de afstand tot zijn familie. Tegen de wil van zijn vader in, gaat hij studeren. Weg- en Waterbouw dwingt hij af, wat hem een glansrijke carrière oplevert. Maar gelukkig werd hij er niet van.

Een journalist maakte ooit een analyse van het werk van vier christelijke schrijvers. Ook dat van mij. Haar conclusie was dat twee van hen, waaronder ik, nogal met het thema schuld bezig waren. De andere twee meer met “de vonkjes van Gods genade”. Het is natuurlijk een analyse op de vierkante komma, want uiteindelijk komen we alle vier in de persoon van Christus toch weer bij elkaar uit, vind ik. Maar ik ging het toch maar eens teruglezen. En ja, ze had gelijk. Waar dat thema schuld vandaan komt? Terugkijkend kom je wel ergens bij een strak reformatorische opvoeding uit. Ik kerk nog steeds bij de ‘bonders’, voel me met hen verbonden. Mijn werk bij Justitie zal er ook mee te maken hebben. Na tien jaar als gevangenbewaarder, heb ik een tijd in de justitiële verslavingszorg gewerkt. Ik schreef rapporten voor de rechtbank, tekende de levensverhalen van criminele verslaafden op. Dat probeer je dan een beetje literair aan te pakken, een goede openingszin maakt dat je verhaal door de rechter gelezen wordt. Zo probeerde ik de onafhankelijke macht te beïnvloeden en ben ik verslingerd geraakt aan levensverhalen.

Toen ik stopte met rapporteren ben ik mijn eerste boek gaan schrijven, Bewaarder gevangen. Een fictief verhaal, gebaseerd op personages die ik kende. Een keurige huisvader, gevangenbewaarder van beroep, schoot de junk dood die een relatie met zijn dochter had. Hij wilde maar een ding: de doodstraf. Die had hij verdiend, vond hij zelf. Als boetedoening. Hij leefde met de tekst uit de Romeinenbrief: Want de bezoldiging van de zonde is de dood. De tweede helft van de tekst had hij nog nooit gelezen. Daar staat: maar de genadegift Gods is het eeuwige leven. Daar kwam hij in de gevangenis achter.

mijntweede boek, Witter dan sneeuw, gaat over een meisje dat misbruikt is door een gepensioneerde havenbaron. Jaren later krijgt hij een tia en moet zij hem verzorgen. Als hij om euthanasie vraagt, weigert ze dat. Ze wilde hem zo lang mogelijk laten lijden. Het thema schuld en boetedoening zit ook in mijn vijfde roman verwerkt. Met het gedoe of mijn boek wel of niet een christelijke roman is, heb ik helemaal niets. Ik schrijf en dat doe ik als christen. De Boodschap ligt er niet duimendik bovenop, maar laat zich zeker vinden! Wat ik wil zeggen? Dat God mensen nooit opgeeft. De lezers moeten dat er zelf uithalen. Ik zet ze aan het werk, maar ga hen niet betuttelen.

In De hef ziet alles wordt vreemd gegaan. Het is nu eenmaal een van de vele zonden die gebeuren in het leven. Ruurd is een eenzame figuur. Hij behelpt zich met escorts, de kosten declareert hij via zijn bedrijf. Zo wil ik schrijven. Ik ben er ook wel een beetje klaar mee dat we als christenen zoveel onderscheid maken tussen de zondag en de rest van de week, en tussen de ene en de andere zonde. Ons taalgebruik is te verhullend geworden. Gek genoeg kwam ik daar opnieuw achter toen ik de Bijbel in Gewone Taal opensloeg, en ontdekte hoe direct en eerlijk de Bijbel eigenlijk is. Hoe mooi en literair oudere vertalingen ook zijn, misschien ook wel “dieper”, als de oudere teksten niet meer worden begrepen, werken ze ook verhullend. Zo gaan we ook vaak om met bijvoorbeeld kerstverhalen. Moet je na het “vrije” verhaal echt met een goed gevoel het zaaltje uitlopen? Ik denk dan: laten we als christenen ons huiswerk maken. Laten we ons niet verleiden door al te zoetsappige verhalen. Als je wilt laten zien dat we Christus nodig hebben, moeten het bloed en de vonken eraf springen. Verbijsterd achterblijven, weggerukt uit je comfort-zone bedoel ik. Als schrijver gaat het mij om – en dat heb ik van Dostojevski – het hart van de mens als slagveld tussen God en de duivel.’

Cees Pols (geb. 1953) is schrijver en ambtenaar bij het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Hij woont in Krimpen aan den IJssel.

Meer informatie over het boek en de presentatie: http://www.dehefzietalles.nl